Wezwanie po cenie niższej niż kurs giełdowy

KNF wydał precedensową decyzje zezwalają na ogłoszenie wezwania na akcje Mostostal Warszawa po cenie niższej niż cena wynikająca ze średnich kursów giełdowych. Zastosowano do tej pory nieużywany przepis, który daje spore możliwości przy transakcjach restrukturyzacyjnych spółek giełdowych.
Mostostal Warszawa S.A. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej: ma ujemne kapitały własne, strukturalne problemy z płynnością oraz trudności z pozyskaniem finansowania zewnętrznego.
Głównym akcjonariuszem spółki jest ACCIONA, która ma akcje dające 62,13% głosów. Co ważne taki pakiet posiadała 30 maja 2022 r.[i]
ACCIONA zamierza dokapitalizować spółkę poprzez objęcie akcji nowej emisji. Jednak zwiększenie udziału ACCIONA w ogólnej liczbie głosów spowoduje powstanie obowiązku ogłoszenia wezwania na wszystkie pozostałe akcje.
W 25 maja 2026 r. ACCIONA wystąpiła do KNF o zgodę na cenę w wezwaniu wynoszącą 1 zł za akcję, a więc niespełniającą standardowych kryteriów ustawowych. Proponowana cena wezwania jest jednak wyższa nie wartość godziwa akcji Spółki równa 0 zł, ustalona przez Deloitte. Do wniosku dołączono wycenę Deloitte.
Wniosek złożono przed powstaniem obowiązku ogłoszenia wezwania.
KNF zgłosiła wątpliwości dotyczące wyceny Deloitte. Następnie, KNF zleciła odrębną wycenę firmie SWGK. SWGK ustaliła wartość godziwą na 2,75 zł za akcję, przy założeniu kontynuacji działalności spółki.
W dniu 19 października 2026 r. ACCIONA zmieniła wniosek, podwyższając proponowaną cenę do 2,75 zł za akcję.
W dniu 23 października 2026 r. KNF udziela zgody na zaproponowanie przez ACCIONA w wezwaniu do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę wszystkich pozostałych akcji Spółki ceny niespełniającej kryteriów określonych w art. 79 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o ofercie, ale nie niższej niż wartość godziwa tych akcji, tj. ceny nie niższej niż 2,75 zł za jedną akcję Spółki
2. Kluczowe regulacje
Przed analizą uzasadnienia KNF przypominam kluczowe regulacje:
- Zasadą jest, że minimalna cena wezwania nie może być niższa od:
- średniej ceny rynkowej ważonej obrotami z ostatnich 3 i 6 miesięcy (art. 79 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie); ten sposób kalkulacji minimalnej ceny wezwania oparty o kursy giełdowe będę dalej określał, jako „standardowy sposób”;
- najwyższej ceny jaką wzywający zapłacił za akcje spółki w okresie 12 miesięcy poprzedzających wezwanie (art. 79 ust. 2 ustawy o ofercie).
- W przypadku gdy średnia cena rynkowa akcji ustalona w standardowy sposób znacznie odbiega od wartości godziwej tych akcji z powodu:
- przyznania akcjonariuszom prawa poboru, prawa do dywidendy, prawa do nabycia akcji spółki przejmującej w związku z podziałem spółki publicznej przez wydzielenie lub innych praw majątkowych związanych z posiadaniem akcji spółki publicznej,
- znacznego pogorszenia sytuacji finansowej lub majątkowej spółki na skutek zdarzeń lub okoliczności, których spółka nie mogła przewidzieć lub im zapobiec,
- zagrożenia spółki trwałą niewypłacalnością
– wzywający może zwrócić się do Komisji z wnioskiem o udzielenie zgody na zaproponowanie w wezwaniu ceny niespełniającej kryteriów wynikających z kursu giełdowego i cen ostatnich transakcji wzywającego (art. 79 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ustawy o ofercie).
- Komisja może udzielić zgody o ile proponowana cena nie jest niższa od wartości godziwej tych akcji, a ogłoszenie takiego wezwania nie naruszy uzasadnionego interesu akcjonariuszy. Komisja może w decyzji określić termin, w ciągu którego powinno nastąpić ogłoszenie wezwania po cenie wskazanej w decyzji.
- Akcjonariusz, który w dniu 30 maja 2022 r. posiadał więcej niż 50% i nie więcej niż 66% ogólnej liczby głosów w spółce publicznej, ma obowiązek ogłoszenia wezwania na wszystkie pozostałe akcje tej spółki, jeżeli nastąpiło dalsze zwiększenie udziału w ogólnej liczbie głosów w tej spółce publicznej (art. 28 ust. 5 ustawy nowelizującej[ii]). Wystarczy zwiększenie choćby o 1 głos. Właśnie w takiej sytuacji prawnej jest ACCIONA posiadająca 62,13% głosów.
3. Uzasadnienie decyzji KNF
KNF zastosowała wyjątkowy przepis. Komisja wyraziła zgodę na ogłoszenie wezwania z ceną nie niższą od wartości godziwej akcji. Moim zdaniem, najistotniejsze w uzasadnieniu decyzji KNF jest:
- Dopuszczalność rozpoznania wniosku z wyprzedzeniem.
Dopuszczane jest złożenie wniosku do KNF o udzielenie zgody na zaproponowanie w wezwaniu ceny niespełniającej standardowych kryteriów wezwania jeszcze przed powstaniem obowiązku ogłoszenia wezwania.
Wniosek do KNF może być złożony nie później niż w terminie miesiąca od powstania obowiązku ogłoszenia wezwania (art. 79 ust. 4d). Przepis określa więc jedynie termin maksymalny na złożenie wniosku. Nie ma więc wyraźnego terminu początkowego. Ograniczenia mogą więc wynikać jedynie z okoliczności sprawy.
ACCIONA uprawdopodobniła, że obowiązek wezwania powstanie w najbliższej przyszłości. Sam wniosek służy zaplanowaniu transakcji dokapitalizowania spółki i ograniczeniu ryzyka nadzorczego, a nie obejściu prawa. Zapewnia to również prawidłowe funkcjonowanie rynku kapitałowego rynku kapitałowego.
- Wyjątkowość sytuacji Spółki.
Odejście od oparcia minimalnej ceny wezwania na kursie giełdowym jest uzasadnione sytuacją Spółki, gdyż:
- Zasadą jest, że cena rynkowa akcji stanowić efektywny nośnik informacji o wartości spółki, jednak założenie to ma charakter względny i traci aktualność w sytuacjach nadzwyczajnych, w których znajduje się obecnie Spółka.
- Wyceny Spółki metodą dochodową i majątkową dawały wartości ujemne.
- Skoro wartość akcji Spółki oszacowana metodą dochodową oraz majątkową przyjmuje wartości ujemne, to część transakcji dokonywanych w obrocie akcjami Spółki może mieć obecnie charakter spekulacyjny.
- W takich okolicznościach, cena wezwania określona w standardowy sposób nie stanowiłaby sprawiedliwego i zgodnego z celami przepisów ustawy o ofercie punktu odniesienia dla wartości akcji skupowanych w ramach wezwania.
- Wartości godziwa jako minimum.
Cena wezwania nie może być niższa od wartości godziwej (art. 79 ust. 4b). KNF miał wątpliwości co do wyceny przedłożonej przez wnioskodawcę określającej wartość godziwą akcji na 0 zł. Komisja skorzystała z uprawnienia do wyznaczenia firmy audytorskiej, która sporządziła swoją wycenę.
Zwraca uwagę ciekawe uzasadnienie określania wartości godziwej:
- Wyznaczona cena godziwa nie opiera się ostatecznie na metodzie dochodowej, czy majątkowej, gdyż wyniki tych wycen miały wartość ujemną.
- Wartość godziwa została oszacowana na podstawie danych transakcyjnych (tj. na podstawie średniej ceny akcji Spółki wyrażonej ważoną wolumenem obrotu z okresu trzech miesięcy poprzedzających dzień wyceny) skorygowanych o odpowiednie dyskonto, wynikające z ograniczonej płynności w obrocie akcjami Spółki
- Biegły ostatecznie oparł wartość 2,75 zł na średniej cenie akcji ważonej wolumenem z trzech miesięcy przed dniem wyceny, pomniejszonej o dyskonto z tytułu ograniczonej płynności.
- Ochrona interesów wszystkich akcjonariuszy.
Oceniając przesłankę zabezpieczenia interesów akcjonariuszy Komisja uwzględniła zarówno sytuacje akcjonariuszy mniejszościowych, jak i akcjonariusza dominującego.
Godziwa cena wezwania umożliwi akcjonariuszom mniejszościowym Spółki wyjście z inwestycji po odpowiedniej cenie. Równocześnie, uwzględni interes akcjonariusza większościowego, umożliwiając mu dokapitalizowanie Spółki i wsparcie dalszego prowadzenia działalności.
Analiza interesów tych dwóch grup akcjonariuszy nie jest istotnie rozbudowana. Można nawet stwierdzić, że tak lakoniczne uzasadnienia będzie mogło być zastosowane w zdecydowanej większości tego typu spraw.
- Ograniczenie czasowe zgody.
KNF wyznaczyła roczny termin wykorzystania zgody, aby zapewnić aktualność wyceny i pewność obrotu. Termin ten uwzględnia czas niezbędny dla przeprowadzenia planowanych transakcji.
- Podsumowanie
Ta precedensowa decyzja KNF będzie bez wątpienia miała istotny wpływ na praktykę rozstrzygania tego typu spraw. Moim zdaniem Komisja znalazła rozsądny kompromis pomiędzy interesami stron. Oczywiście nie wypowiadam się co do poziomów wartości godziwej akcji Spółki. Ciekawe jednak, czy ta decyzja nie zostanie zakwestionowana przez akcjonariuszy mniejszościowych.
[i] dzień wejścia w życie nowelizacji ustawy o ofercie wprowadzającej tylko jeden 50% próg dla wezwania obowiązkowego
[ii] ustawa z dnia 7 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych oraz niektórych innych ustaw