Obligacje kojarzą się z prostym układem: inwestor pożycza pieniądze, emitent płaci odsetki, a na koniec oddaje kapitał. Tyle, że możliwości jest znacznie więcej.

W warunkach emisji można przewidzieć różne świadczenia pieniężne. Ustawa o obligacjach nie zamyka ich w schemacie „kapitał plus odsetki”. Wymaga natomiast opisania świadczeń, określenia ich wysokości albo sposobu jej ustalania oraz zasad wypłaty.

W praktyce często w warunkach emisji pojawiają się różnego typu dodatkowe świadczenia pieniężne. Najczęściej nazywanie premiami. Może więc pojawić się premia za przedterminowy wykup obligacji przez emitenta (ma osłodzić obligatariuszowi fakt, że inwestycja zamykana jest wcześniej niż pierwotnie zakładano). Można powiązać dodatkową wypłatę z dowolnymi wskaźnikami finansowymi emitenta albo kamieniami milowym prowadzonego przez emitenta projektu. W takich wypadkach, premia będzie zwiększała atrakcyjność finansową obligacji, ale będzie powiązana z działaniami i sytuacją emitenta. Można też wyjść poza działalność emitenta i uzależnić wysokość świadczenia od zewnętrznego wskaźnika: inflacji, kursu waluty, indeksu, a nawet wystąpienia lub nie dowolnego zdarzenia.

Swoboda jest duża. Trzeba tylko jasno określić, za co inwestor dostanie pieniądze, ile ich dostanie i kiedy.

Premia za indeks ceny mieszkań

Dobrym przykładem powiązania dodatkowego świadczenia dla obligatariusza z rynkiem, na którym działa emitenta są – a dokładniej mogły być – obligacje serii A spółki Value Properties. Mogłyby być, bo ich oferta nie zakończyła się sukcesem. W warunkach emisji tych obligacji przewidziano premię zależną od zmiany indeksu cen mieszkań publikowanego przez NBP. Sam pomysł jest stosunkowo prosty. Jego opis już mniej. Zapisano to tak:

Wszystko jasne?

Po pierwszej lekturze trudno się zorientować, o co chodzi i ile właściwie można dostać. Trzeba rozszyfrować skróty, przejść przez definicje i rozłożyć wzór na części. Szczególnie dla klienta detalicznego taki zapis może być po prostu niezrozumiały.

Nie chodzi o to, żeby usuwać wzory. Wzór jest potrzebny, bo pozwala dokładnie policzyć świadczenie. Ale obok niego można napisać kilka zdań, które wyjaśnią, jak działa premia. Na przykład tak:

„Premia zależy od zmiany cen mieszkań mierzonej indeksem NBP dla rynku wtórnego w 10 miastach łącznie.

Jeżeli zgodnie z Warunkami Emisji Obligacji Premia będzie należna, zostanie wypłacona jednorazowo przy wykupie Obligacji, także w przypadku wcześniejszego wykupu.

Przy obliczaniu Premii uwzględnia się zmiany indeksu od kwartału, w którym przydzielono Obligacje, do kwartału bezpośrednio poprzedzającego kwartał ich wykupu. Kolejne zmiany kwartalne są składane, a nie dodawane.

Premia wynosi 80% skumulowanego procentowego wzrostu indeksu, pomnożonego przez wartość nominalną Obligacji. Przykładowo, jeżeli indeks wzrośnie w tym okresie łącznie o 10%, Premia wyniesie 8% wartości nominalnej Obligacji, czyli 80 zł dla Obligacji o wartości nominalnej 1 000 zł.

Jeżeli indeks nie wzrośnie lub spadnie, Premia wyniesie 0 zł.”

Teraz można już ocenić, co właściwie oferuje emitent. Wzrost indeksu o 10% daje premię równą 8% nominału. Brak wzrostu oznacza brak premii. A te 8% jest premią za cały okres przyjęty do obliczeń, nie stawką roczną.

Obligacje są elastyczne. Świadczenia z nich mogą być różne, a sposób ich obliczania może wymagać całkiem rozbudowanego wzoru. To nie przeszkadza, żeby zasadę działania opisać prostym językiem.

Inwestor powinien rozumieć, od czego zależą jego pieniądze. Bez samodzielnego tłumaczenia warunków emisji z polskiego na polski.

Więc korzystajcie z możliwości, jakie dają obligacje. Ale błagam, piszcie prosto.