Tagged: BIOTON

Wątpliwe warunki w wezwaniu na Bioton

illustration of red blood cells , white blood cells, cancer cellTrwa walka o przejęcie Biotonu. Wezwanie NovoTek Pharmaceuticals ogłoszono w trakcie mojego urlopu, co usprawiedliwia nieco spóźnioną reakcję na to wydarzenie. Prawną ciekawostką z nim związaną było wstrzymanie rozpoczęcia przyjmowania zapisów w tym wezwaniu. Nie pojawił się oficjalny komunikat, ale Parkiet doniósł, że zapisy zostały wstrzymane na żądanie Komisji Nadzoru Finansowego z uwagi na niedopuszczalne w jej ocenie warunki określone w wezwaniu. Potwierdzeniem tej informacji była zmiana treści wezwania właśnie w zakresie warunków.

Zmienione warunki wezwania 

Wpisywanie warunku wezwania w postaci podjęcia uchwał w sprawie zmian statutu, czy zmian w organach spółki nie jest rzadkością na polskim rynku. NovoTek poszedł jednak o krok dalej. W pierwotnym wezwaniu zastrzeżono, że wezwanie zostaje ogłoszone pod warunkiem m.in. „podjęcia przez walne zgromadzenie Spółki uchwały w sprawie zmian Statutu Spółki (a także wpisania zmian Statutu do rejestru przedsiębiorców, braku sprzeciwu co do podjęcia uchwały w sprawie zmian Statutu, braku zaskarżenia postanowienia o wpisaniu zmian Statutu do rejestru przedsiębiorców oraz braku zaskarżenia uchwały w sprawie zmian Statutu)” polegających na usunięciu i zmianie niektórych zapisów statutu. Chodzi oczywiście o uprawnienia osobiste zastrzeżone na rzecz Prokom Investments.

Po wstrzymaniu rozpoczęcia zapisów zmieniono treść wezwania właśnie w zakresie warunków. W miejsce przywołanego zapisu pojawił się tylko warunek złożenia zapisów w minimalnej ilości. Wzywający zrezygnował zupełnie z uzależnienia wezwania od zmian statutu.

Co może być warunkiem wezwania

Ustawa o ofercie nie wspomina o możliwości uzależnienia wezwania od jakichkolwiek warunków. Jedynie rozporządzenie wykonawcze wskazuje, że wezwanie może zawierać zastrzeżenie, że jego ogłoszenie następuje pod warunkiem m.in.  podjęcia uchwały w określonej sprawie przez walne zgromadzenie lub radę nadzorczą spółki, której akcje są objęte wezwaniem.

Tymczasem NovoTek uzależniał wezwanie nie tylko od podjęcia określonych uchwał, ale też od ich rejestracji w KRS, braku sprzeciwu co do ich podjęcia, braku zaskarżenia postanowienia rejestrowego oraz braku zaskarżenia uchwały o zmianach statutu. Wzywający wyszedł poza katalog warunków zakreślony przez rozporządzenie wykonawcze.

Patrząc na przepisy o wezwaniach, jako przepisy regulujące treść specyficznej oferty o cywilnoprawnym charakterze można twierdzić, że zastrzeganie dowolnych warunków w treści wezwania jest dopuszczalne. Zasada swobody umów jest kluczowa, więc co nie jest wprost zabronione jest dozwolone. Zwracając się jednak ku publicznemu charakterowi wezwania, jego sformalizowanemu charakterowi oraz ścisłemu nadzorowaniu przez KNF działań na rynku kapitałowym można dojść do przekonania, że przepisy o wezwaniach muszą być odczytywane literalnie i interpretacje wykraczające poza literalne brzmienie przepisów są niedopuszczalne. Wydaje się, że (nie tylko w tej sprawie) Komisja wybiera ten drugi sposób wykładni.

Uprawnienia osobiste w statucie BIOTON

Hände eines BuddhaBioton, podobnie jak i inne inwestycje Ryszarda Krauze, mocno angażują uwagę inwestorów. Jedną z najbardziej interesujących spraw związanych ze zmianami w akcjonariacie Bioton jest kwestia uprawnień osobistych.

Uprawnienia osobiste są szczególnymi przywilejami, które statut spółki nadaje konkretnej osobie. Teoretycznie w spółkach publicznych takie regulacje powinny być niezwykle rzadkie, gdyż stanowią wyjątki od fundamentalnej zasady równego traktowania akcjonariuszy oraz zasady proporcjonalności (tyle władzy, ile kapitału). Praktycznie jednak uprawnienia osobiste są często spotykane. Pałeczkę pierwszeństwa w zastrzeganiu na swoją rzecz szczególnych przywilejów dzierży oczywiście Skarb Państwa (np. statuty ORLEN, PGNiG, Grupy Azoty). Inwestorzy prywatni również nie stronią od stosowania takich rozwiązań.

Zapisy statutu BIOTON

W statucie BIOTON znajduje się m.in. następujące zapisy, które ustanawiają uprawnienia osobiste:

1)     „Akcjonariuszowi Spółki, który na dzień wpisania do rejestru przedsiębiorców przekształcenia posiadał we własnym imieniu i na własny rachunek największą liczbę akcji w kapitale zakładowym („Uprawniony Założyciel”), przysługuje osobiste uprawnienie do powoływania i odwoływania Prezesa oraz Wiceprezesa Zarządu” [§ 14 ust. 1 Statutu Bioton];

2)     „Jednego członka Rady Nadzorczej powołuje i odwołuje Uprawniony Założyciel” [§ 17 ust. 2 pkt. 1) Statutu Bioton];

3)     „Przewodniczącego Rady Nadzorczej oraz jednego Wiceprzewodniczącego Rady Nadzorczej wyznacza Uprawniony Założyciel, w tym także w przypadku wyboru Rady Nadzorczej oddzielnymi grupami w trybie art. 385 § 5 lub § 6 Kodeksu spółek handlowych” [§ 19 ust. 1 Statutu Bioton];

4)     do „akcjonariuszy, którzy w dniu wpisania przekształcenia do rejestru przedsiębiorców posiadali akcje stanowiące co najmniej 20% kapitału zakładowego nie stosuje się statutowego ograniczenia wykonywania więcej niż 20 (dwadzieścia) procent ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu [§ 26 ust. 3 pkt. 1) Statutu Bioton];

Ponadto § 30 statutu Bioton wprowadza regulacje dotyczące ustania tych praw:

1)  Z uwzględnieniem art. 354 § 4 Kodeksu spółek handlowych uprawnienia osobiste przyznane Uprawnionemu Założycielowi, o których mowa w § 14 ust. 2, § 17 ust. 2 pkt. 1, § 19 ust. 1 oraz § 26 ust. 3 pkt. 1 przysługują Uprawnionemu Założycielowi zawsze wtedy, gdy posiada akcje stanowiące co najmniej 20% (dwadzieścia procent) kapitału zakładowego.

2)  Uprawnienia osobiste, o których mowa w § 26 ust. 3 pkt. 1 przypadające innym akcjonariuszom niż Uprawnionemu Założycielowi wygasają w przypadku, gdy taki akcjonariusz przestanie posiadać akcje stanowiące co najmniej 20% (dwadzieścia procent) kapitału zakładowego.

Zdają sobie sprawę, ze cytowanie tak znacznych fragmentów statutu jest nużące dla czytelnika, ale w tym wypadku jest usprawiedliwione koniecznością prezentacji ciekawego mechanizmu ochrony praw wiodącego akcjonariusza. Dla porządku dodam jeszcze, że „Uprawnionym Założycielem” jest oczywiście PROKOM Investments.

Wygasanie uprawnień osobistych

Uprawnienia osobiste są szczególnymi i wyjątkowymi zapisami statutowymi. Zasadą jest, że wygasają one w momencie, gdy podmiot przestanie być akcjonariuszem spółki niezależnie od przyczyny. Wygaśnięcie powoduje nie tylko zbycie wszystkich akcji, ale i utrata śmierć osoby fizycznej, czy utrata bytu prawnego osoby prawnej. Uprawnienia osobiste są niezbywane i nie mogą być przenoszone na inne podmioty. W orzecznictwie wypracowano nawet regułę, że uprawnienia osobiste nie przechodzą na następców prawnych podmiotu w ramach sukcesji generalnej, czyli nawet w ramach połączenia czy podziału spółki. Można powiedzieć, że zasadą jest wygasanie uprawnień osobistych i powrót do stanu równowagi praw akcjonariuszy.

Podobnie jest w przypadkach gdy dysponowanie uprawnieniem osobistym zależne jest od posiadania przez uprawnionego określonego pakietu akcji spółki (np. co najmniej 33%). Przyjmuje się, że zejście poniżej statutowego progu powoduje bezpowrotne wygaśnięcie uprawnień. W efekcie nawet odzyskanie większego udziału w spółce (np. poprzez nabycie lub objęcie nowych akcji) nie powoduje przywrócenia przywileju osobistego. Skoro raz wygasł, to już nie odżyje. Nie ma tu reinkarnacji.

A może jednak śpią ?

Reguły ogólne nie są jednak absolutne. Przedstawiciele władz Bioton wskazują, że uprawnienia osobiste PROKOM Investments „są zawieszone do czasu ponownego przekroczenia przez Prokom progu 20% w kapitale Biotonu”. Wygasły więc czy są uśpione ?

Kluczowe dla sprawy są zacytowane powyżej zapisy statutu, zawierające rzadko spotykane regulacje dotyczące ustania uprawnień osobistych. Akcjonariusze przyjmując statut postanowili, że uprawnienia osobiste przysługują PROKOM Investments zawsze wtedy, gdy posiada akcje stanowiące co najmniej 20% kapitału zakładowego. Równocześnie wskazali, że takie same uprawnienia przysługujące innym akcjonariuszom wygasają w przypadku zejścia poniżej tego progu. Statut inaczej określa skutki takiej samej sytuacji w zależności od tego, którego akcjonariusza ona dotyczy. W przypadku akcjonariuszy innych niż PROKOM Investments uprawnienia osobiste wygasają, a w przypadku tego akcjonariusza ich istnienie jest zależne od stanu posiada na dany moment („…zawsze wtedy, gdy…”). Takie zapisy statutu dają podstawę do obrony tezy o zawieszeniu tych praw. Pozostaje jedynie pytanie o skuteczność takich statutowych regulacji. Spory o to w przeciwieństwie do uprawnień osobistych na pewno nie wygasną.